Krukay Chinese

เรียนรู้ภาษาจีน เรียนรู้วัฒนธรรม


ธรรมเนียมการดื่มชา

%e0%b8%98%e0%b8%a3%e0%b8%a3%e0%b8%a1%e0%b9%80%e0%b8%99%e0%b8%b5%e0%b8%a2%e0%b8%a1%e0%b8%81%e0%b8%b2%e0%b8%a3%e0%b8%94%e0%b8%b7%e0%b9%88%e0%b8%a1%e0%b8%8a%e0%b8%b2

ธรรมเนียมการดื่มชา

โดย เจ้าเป็ดน้อย

ประเทศจีนเป็นแหล่งผลิตชาขนาดใหญ่และมีการบริโภคชาจำนวนมาก แต่ละพื้นที่ แต่ละชนเผ่า ก็มีลักษณะการดื่มชาที่เป็นเอกลักษณ์ ตัวอย่างเช่น ชาวธิเบตดื่มชาเนย ชาวมองโกลดื่มชานม ชาวม้งและชาวก๊ำ ดื่มชาน้ำมัน เป็นต้น นอกจากนี้ยังสามารถแบ่งชาออกเป็น 5 ประเภทตามวิธีการผลิต ได้แก่ ชาเขียว(绿茶lǜchá)ชาแดง หรือชาดำ(红茶hóngchá)ชาอู่หลง(乌龙茶 wūlóngchá)ชาอัดแท่ง(砖茶 zhuānchá)และชาดอกไม้(花茶 huāchá)

ชาวธิเบตทำ ชาเนย(酥油茶sūyóuchá)โดยนำชาอัดแท่งมาบด ต้มน้ำ แล้วกรองเอาน้ำชา จากนั้นเติมเนยและเกลือลงไป และคนให้เป็นเนื้อเดียวกันในกระบอกไม้ ชาวธิเบตยังมีธรรมเนียมปฏิบัติ คือต้องดื่มไปเติมไป ไม่ดื่มทีเดียวหมด และถ้วยชาของแขกจะต้องเต็มอยู่เสมอ หากไม่ต้องการดื่มแล้วก็ไม่ต้องแตะถ้วยชา เมื่ออำลากันจึงดื่มทีเดียวหมด

ชาวมองโกลดื่ม ชานมเค็ม(咸奶茶xiánnǎichá)ที่เติมนม เกลือ และข้าวคั่วลงไป ชนกลุ่มน้อยทางตอนเหนือของมณฑลยูนนาน “อบชา” โดยนำใบชาเขียวตากแห้งใส่หม้อดิน แล้วอบในเตาไฟ จากนั้นจึงนำไปต้มน้ำเดือด ส่วนชาวม้ง เย้า ในมณฑลหูหนาน ซูโจว และกวางสี นิยมดื่มชาน้ำมัน(油茶yóuchá)โดยนำใบชาไปคั่วในน้ำมัน จากนั้นต้มในน้ำเดือด และเติมเกลือกับต้มหอม หลังจากต้มแล้ว เทผสมกับถั่งลิสง ถั่วเหลือง งา และข้าวโพด ที่ทอดด้วยน้ำมันเดือด แล้วจึงดื่ม ใช้ดับกระหายอีกทั้งยังให้ความอบอุ่น ไล่ความชื้นออกจากร่างกาย และใช้เป็นยาป้องกันหวัดอีกด้วย
ใบชาต่างชนิดก็ทำให้เกิดวิธีการและประเพณีการดื่มชาที่ต่างกัน เช่น ชาวแต้จิ๋วดื่มชากังฟู(功夫茶gōngfuchá)ชาวกวางตุ้งดื่มชายามเช้า(早茶zǎochá)ชาวซูโจวและหางโจวดื่ม “ชาเจ็ดบ้าน”(七家茶Qījiāchá)ชนเผ่าป๋ายในมณฑลยูนนานดื่ม “ชาสามแถว”(三道茶sāndàochá)เป็นต้น

ในประเทศจีนมีพิธีที่เกี่ยวข้องกับชามากมาย ในบันทึกสมัยราชวงศ์หมิงปรากฏให้เห็นว่ามีการใช้ชาสามครั้งในพิธีแต่งงานแบบโบราณ ได้แก่ ชาที่ใช้ในยามหมั้น(ภาษาจีนเรียก下茶xiàchá)ชาที่ใช้ในยามแต่งงาน(定茶dìngchá)และชาที่ใช้ในยามเข้าห้องหอ(合茶héchá)นอกจากนี้ชาวมูเซอและชาวน่าซีในมณฑลยูนนาน ยังมีธรรมเนียมการใช้ชาเป็นสินสอดมาจนถึงปัจจุบัน ส่วนในพิธีแต่งงานของชาวก๊ำในมณฑลซูโจว ก็มีการดื่มชาถั่วเป็นสัญลักษณ์ความเป็นสิริมงคล และหากฝ่ายหญิงไม่ยินยอมกับการแต่งงานที่บิดามารดาจัดการให้ ก็สามารถนำใบชาหนึ่งห่อไปมอบให้ทางบ้านของฝ่ายชาย เพื่อแสดงถึงการยกเลิกการแต่งงาน

นอกจากนี้แล้ว การดื่มชาสามแถวของชาวป๋ายก็ปรากฏให้เห็นถึงพิธีการดื่มชา โดยเจ้าบ้านจะยกชาถ้วยแรกขึ้นระดับคิ้วเพื่อแสดงความเคารพ ก่อนส่งให้แขก เมื่อแขกรับไปแล้วก็ต้องส่งให้ผู้ที่อาวุโสที่สุดในบ้านเพื่อแสดงความเคารพ จากนั้นแสดงความขอบคุณต่อกัน แล้วจึงจะจิบชาได้ และเวลารินชาจะต้องไม่รินทีเดียวจนเต็ม ให้รินแค่พอสำหรับหนึ่งคำ

พิธีดื่มชายังปรากฏในพิธีฝังศพในบางพื้นที่ด้วย ส่วนในแถบมณฑลเจียงซีและกวางตุ้ง เวลากวาดหลุมศพและเซ่นไหว้บรรพบุรุษ ต้องรินชาสามถ้วยวางหน้าหลุมศพ นอกจากนี้ในบางพื้นที่ ยังมีความเชื่อเรื่องการนำห่อใบชาใส่ไว้ในกำมือของผู้ตาย เพื่อช่วยผู้ตายถอนพิษจากยาพิษ

แปลสรุปความจาก冯国超. 中国文史速成读本. 北京: 中国文史出版社, 2004.