Krukay Chinese

เรียนรู้ภาษาจีน เรียนรู้วัฒนธรรม


“元宵闹花灯” เทศกาลชมโคมไฟหยวนเซียว

img_1993

“元宵闹花灯” เทศกาลชมโคมไฟหยวนเซียว
เทศกาลโคมไฟหยวนเซียวเป็นหนึ่งในเทศกาลที่ยิ่งใหญ่ของจีน ทิวทัศน์อันสวยงามที่เกิดขึ้นจากการแสดงพลุและโคมไฟ ทำให้เทศกาลนี้คึกคักไม่น้อยไปกว่าวันปีใหม่ของจีน เทศกาลหยวนเซียวเกิดขึ้นที่หมู่บ้านจวินฉี(军齐) เมืองซินจี้(辛集)มณฑลเหอเป่ย์ทางตอนเหนือของจีน จะเกิดพร้อมกันตามประเพณีของทุกหมู่บ้าน พอถึงวันนั้นทุกคนจะถือโคมไฟหลากหลายรูปแบบออกมาเดินบนท้องถนน แสงของโคมไฟจะสว่างไสวไปพร้อมกับเสียงหัวเราะแห่งความสุขที่มาจากหมู่บ้านเล็กๆมากมาย

รอยสลักศิลปะบนโคมไฟของคน จวินฉี(军齐) เป็นที่โด่งดังอย่างกว้างขวาง การแกะสลักบนโคมไฟของพวกเขาแสดงอารมณ์และท่าทางที่ต่างกันไปจึงเรียกได้ว่าเป็นงานประณีตศิลป์อย่างหนึ่ง ช่วงวันเทศกาล ทุกครัวเรือนต่างก็ออกแบบโคมไฟของตัวเอง บ้างก็แขวนไว้ในลานบ้าน บ้างก็แขวนไว้หน้าประตู และบ้างก็ตั้งเสาขึ้นมาโดยเฉพาะเพื่อแขวน “โคมไฟ” โคมหลากสีที่เต็มไปด้วยสีสันและรูปทรงที่แตกต่างสามารถดึงดูดผู้คนทั้งใกล้และไกลเข้ามาชื่นชมความงามร่วมกัน

โคมหลากสีของหมู่บ้านจวินฉี(军齐) เป็นการรวบรวมงานฝีมือไว้ด้วยกัน ได้แก่ งานวาด งานตัดกระดาษ งานถักทอ งานเย็บปักถักร้อย โดยใช้วัสดุที่มีในท้องถิ่นมาแปรรูป เช่น ลำต้นหวายและไผ่ ซึ่งโคมไฟนี้จะแสดงเนื้อหาผ่านตัวละครในนิทานเรื่องต่างๆ เช่น โป๊ยเซียนข้ามทะเล(八仙过海), เทพธิดาฉางเอ๋อเหินสู่ดวงจันทร์(嫦娥奔月) เป็นต้น อีกทั้งยังแสดงเกี่ยวกับดอกผลทางพฤกษศาสตร์ เช่น โคมไฟรูปแตงโม โคมไฟรูปดอกโลตัส เป็นต้น ใจกลางเทศกาลงานศิลปะเหล่านี้จะมีโคมไฟโจ่วหม่าเติง (走马灯) และ โคมไฟซิ่วฉิวฮวา(绣球花)ซึ่งควรค่าแก่การจับตามองเป็นอย่างยิ่ง
โคมไฟโจ่วหม่าเติง (走马灯) ของหมู่บ้านจวินฉี(军齐) มีความเป็นเอกลักษณ์เป็นอย่างมากด้วยความสร้างสรรค์ของช่างฝีมือ จึงประดิษฐ์โคมไฟให้มีสามถึงสี่ชั้น พื้นหลังของแต่ละชั้นมีลวดลายที่ไม่เหมือนกัน หลังจากที่จุดไฟแล้วโคมดังกล่าวจะหมุนวนไปอย่างไม่หยุดหย่อน ซึ่งสร้างความสบายตาสบายใจให้กับผู้ที่ชม

นอกจากนี้ งานเทศกาลหยวนเซียวที่จัดขึ้น สิ่งที่ดึงดูดใจผู้คนที่สุดคือ การทายปริศนาโคมไฟ หากเห็นคนจำนวนมากยืนอยู่ใต้โคมไฟแล้วกำลังครุ่นคิดกับการอ่านบางอย่าง แล้วบางครั้งก็เกิดยิ้มขึ้นมาเหมือนคิดอะไรได้ นั้นก็ชัดเจนแล้วว่าพวกเขากำลังทายปริศนาโคมไฟแน่ๆ โดยจะมีการเขียนคำปริศนาไว้บนตัวโคมไฟ เรียกอีกชื่อว่า“เซ่อเติงหู่”(射灯虎)

ปริศนาโคมไฟกับเทศกาลหยวนเซียวมีความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน ท่ามกลางประเพณีเหล่านี้ยังมีนิทานเล่าสืบต่อกันว่า….กาลครั้งหนึ่งมีมีเศรษฐีคนหนึ่งชอบดูถูกคนจน เมื่อวันขึ้นปีใหม่มาถึง มีชาย 2 คนมาขอยืมเงินเศรษฐี คนหนึ่งใส่หมวกสะอาดดูดี เศรษฐีก็ให้เงินเขาไป อีกคนหนึ่ง ชื่อ“หวางฉ่าว”เขาใส่หมวกเปรอะเปื้อนสกปรก กลับได้รับสายตาที่เหยียดหยามกลับมา หวางฉ่าวยิ่งคิดก็ยิ่งแค้นใจ เขาจึงคิดกลอุบายเพื่อเอาคืนเศรษฐี วันหนึ่งในค่ำคืนของเทศกาลโคมไฟหยวนเซียว หวางฉ่าวประดิษฐ์โคมไฟดอกไม้ไปแขวนหน้าบ้านเศรษฐี บนโคมไฟสลักกลอน1บท พอเศรษฐีเห็นข้อความในกลอนบทนั้นก็โมโหมากจึงรีบตามคนให้ไปจับตัวหวางฉ่าว แต่หวางฉ่าวกลับไม่รู้สึกอะไรและบอกว่า กลอนบทนั้นมีปริศนาซ่อนอยู่ข้างใน เศรษฐีเองที่ไม่เห็นความหมายที่แท้จริงของมัน ผลสุดท้ายเศรษฐีก็ได้แต่โกรธเสียเปล่าและไม่สามารถทำอะไรหวางฉ่าวได้ นิทานเรื่องนี้เล่าสืบต่อกันมาจนถึงผู้คนที่ทายปริศนาโคมไฟจนการทายนี้แปรเปลี่ยนเป็นแบบแผนทางประเพณี หากโคมไฟบ้านไหนสวย ปริศนาคำทายก็จะออกมาอย่างฉลาดแยบยล และหากโคมไฟบ้านไหนยิ่งมีคนมาจ้องมองมาก เจ้าของบ้านนั้นก็จะเป็นคนที่ใครๆนับหน้าถือตาด้วย

แปลโดย S.kyz

ที่มา 佘志超. “元宵闹花灯.”细说中国民俗, 62-64. 北京: 光明日报出版社, 2005.