Krukay Chinese

เรียนรู้ภาษาจีน เรียนรู้วัฒนธรรม


ความหมายของตัวเลขในวัฒนธรรมจีน

数字在中国的文化内涵

中国人关于数字的学问绝不局限于仅仅谈论数字或数数。汉语中的数字有许多其他作用,远超于计数的范畴,下文中我们要分析的就是数字与运势的相关性。数千年来,中国的传统思想使得数字与占卜以及符号概念的建立有着密切联系。
对此,我们一定要对儒家五经之一的《易经》有所了解。《易经》写于三千多年前,提出了六十四卦的概念,每一卦都由6个爻组成。而爻因形态之异又有阴阳之分:连续的横为阳爻,截断的横为阴爻。若6个爻从下至上排列则可组成64个不同的组合,由此形成了六十四卦。
老子在其所著的《道德经》中论述了如下的数字关系:
“道生一,
一生二,
二生三,
三生万物”。
这描述了事物从一个唯一的原点逐渐扩大延伸直至无穷的过程。若这种数字观不再单纯依靠语言来表达,而是通过卦的组合来体现,其含义则更为广阔,因为这样可以在符号的基础上构建整个世界。
中国有着这样的哲学积淀,要说数字在中国文化中有着非常重要的地位也不足为奇,而且从古至今人们都认为数字与运势是相关的。因此中国人在日常生活中会着重挑选吉利的数字,比如在选择电话号码、购买房屋、选定重大活动举办日期时都会很在意。要知道,北京奥运会就是在08年8月8日晚上8时8分准点开幕的。下面我们回顾一下中文数字多种多样的含义。

一:可能是吉利的数字,也可能不是
数字一的特质是独立、雄心勃勃且富有创意。它是中华文化中含义最复杂的数字,正如老子所讲的那样,“一”是世间万物的起源和开端。道家认为“一”具有“单位”的含义。数字一与其他数字的组合可以具有积极的含义,比如1314的发音很像“一生一世”,意为“永远”。

二:是吉利的数字
很多庆典活动都体现着数字二,比如中国农历新年中人们会在门的两侧对称地贴上对联。在中国传统婚宴中经常使用“囍”字,即两个“喜”字,成对的幸福。

三:也是个吉利的数字
由于“三”的发音与“生”相近,有出生、生命的含义,在中国数字三的寓意也比较积极。

四:是一个应该回避的数字
由于“四”的发音和“死”很像,人们都刻意回避这个数字,比如地址、身份证号、电话号、车牌号、房门号等。

五:是个中性数字
在不同场合下,数字五可能代表好运,也可能反之。“五”的发音很像“无”,在中文里意为“没有”,可为褒义或贬义。但是由于中国文化所讲的“五行”中有数字五,它一直以来也和好运有一定的关联。

六 :是个能带来好运的数字
在中国,六被视作一个带有好运的数字,因为读音很像流动的“流”或表示顺利的“溜”。人们做生意时都认为数字六能带来财运。西方文化中666是魔鬼的数字,而在中国人眼里许多数字六则象征着吉兆。

七:可能带来好运,也可能不会
七和五一样,都是中性数字。“七”的读音很像“起”,意为开始;另外和“气”也很相似,意为生命的力量。所以在人际关系中,七常被视为一个很好的数字。但这个数字也可具有负面含义,因为其发音也很像欺骗的“欺”

八:是个非常吉祥的数字
中华文化中,八是最吉祥的数字,其发音很像“发”,即发财、富裕。人们总是竭尽所能地弄到更多的数字八,正如人们尽可能地回避数字四一样。

九:是个幸运的数字
中文里“九”与“久”同音,意为永久。在婚礼及各种各样的庆典活动中,数字九通常具有长长久久的涵义。另外,在过去数字九是皇帝使用的数字(紫禁城中就正好有9999间房子)。

ความหมายของตัวเลขในวัฒนธรรมจีน

​ความรู้เกี่ยวกับตัวเลขของคนจีนไม่ได้จำกัดอยู่แค่ตัวเลขหรือการนับ ตัวเลขในภาษาจีนมีการใช้ในรูปแบบอื่น ๆ อีกมากมาย เกินกว่าขอบเขตของการนับ สิ่งที่เราจะแยกย่อยในบทความต่อไปนี้ก็คือความสัมพันธ์ระหว่างตัวเลขและความเชื่อ เป็นเวลาหลายพันปีที่ความคิดดั้งเดิมของจีนได้สร้างตัวเลข การทำนาย และการสร้างความคิดที่สอดคล้อง ให้มีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกัน
​ในเรื่องนี้ เราต้องมีความเข้าใจในคัมภีร์อนิจจลักษณ์ ซึ่งเป็นหนึ่งในห้าตำราของลัทธิขงจื๊อ คัมภีร์อนิจจลักษณ์ถูกเขียนเอาไว้กว่า 3000 ปีมาแล้ว นำเสนอความคิดเอาไว้ 64 อย่าง แต่ละอย่างเขียนไว้บนแผนภาพทำนาย 6 ภาพ และแต่ละแผนภาพก็มีรูปแบบแตกต่างกันแยกตามหยินและหยาง : ถ้าอ่านตามเส้นขวางจะเป็นแบบหยาง แต่ถ้าอ่านตัดเส้นขวางจะเป็นแบบหยิน หากจัดเรียงทั้ง 6 แผนภาพจากล่างขึ้นบนจะประกอบได้แตกต่างกัน 64 แบบ เป็นความคิด 64 อย่าง
​เล่าจื๊อกล่าวถึงความสัมพันธ์แบบตัวเลขในคัมภีร์จริยศาสตร์เต๋า :
​“ตอนเกิดมีหนึ่ง
​หนึ่งทำให้เกิดสอง
​สองทำให้เกิดสาม
​สามทำให้เกิดสรรพสิ่ง”
ข้อความข้างต้นนี้อธิบายถึงกระบวนการที่ค่อย ๆ ขยายจากแหล่งกำเนิดเดียวไปยังกระบวนการที่ไม่มีที่สิ้นสุด ถ้าตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้แสดงออกเป็นภาษา แต่ปรากฏผ่านคำทำนาย ความหมายแฝงก็จะกว้างมากขึ้น เพราะการขยายจากแหล่งกำเนิดไปยังอนันต์ (การสร้างตัวเลข) เป็นการสร้างโลกทั้งใบบนพื้นฐานของสัญลักษณ์
ประเทศจีนมีการตกตะกอน(ไว้ก่อน) ปรัชญาในลักษณะนี้ การจะกล่าวได้ว่าตัวเลขในวัฒนธรรมจีนมีบทบาทสำคัญเป็นอย่างมากจึงไม่ใช่เรื่องน่าประหลาดใจเลย อีกทั้ง ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ผู้คนล้วนทราบว่าตัวเลขและความเชื่อมีความเกี่ยวข้องกัน ดังนั้นในชีวิตประจำวันของชาวจีน จะเน้นใช้ตัวเลขที่เป็นมงคล เช่น การเลือกหมายเลขโทรศัพท์ ซื้อห้อง เลือกวันจัดกิจกรรมที่สำคัญ ล้วนแล้วแต่ใช้ความเชื่อเรื่องตัวเลข พิธีเปิดโอลิมปิกที่เมืองปักกิ่ง ก็คือวันที่ 8 เดือน 8 ปี 08 เวลา 8 โมง 8 นาทีนั่นเอง ลำดับต่อไป เราจะไปย้อนดูความหมายแฝงของตัวเลขจีนแต่ละตัว
หนึ่ง
หนึ่ง:อาจจะเป็นเลขนำโชค หรืออาจจะไม่ใช่ก็ได้
ลักษณะพิเศษของเลขหนึ่งคือ อิสระ ทะเยอทะยาน และเต็มไปด้วยความคิดสร้างสรรค์ เลขหนึ่งเป็นตัวเลขที่ความหมายซับซ้อนที่สุดในวัฒนธรรมจีน เช่นเดียวกับที่เล่าจื๊อเล่าเอาไว้ว่า “หนึ่ง” คือแหล่งกำเนิดและจุดเริ่มต้นของสรรพสิ่งบนโลก คนในลัทธิเต๋ารู้ว่า “หนึ่ง” มีความหมายว่า “หน่วย” เมื่อผสมเลขหนึ่งและเลขอื่น ๆ จะมีความหมายด้านบวก เช่น เสียงของ 1314 จะพ้องกับ “หนึ่งชีวิตบนโลก” หรือที่แปลว่า “ตลอดไป”。
สอง
สอง:เป็นเลขนำโชค
พิธีการกิจกรรมงานเฉลิมฉลองหลาย ๆ แห่งจะใช้เลขสอง เช่น ในเทศกาลตรุษจีน ผู้คนจะอยู่ทั้งสองฝั่ง ติดกลอนคู่ไว้สองฝั่งประตู ในพิธีรับไหว้ในงานแต่งงาน มักจะใช้ตัวอักษร มงคลคู่” ซึ่งก็คือตัวอักษร “มงคล” สองตัวรวมกันเป็นความสุขสองชั้น
สาม
สาม:เป็นเลขนำโชคเช่นกัน
เนื่องจากเสียงของ “สาม” และ “เกิด” คล้ายกัน มีความหมายเกี่ยวกับการกำเนิด ชีวิต คติเกี่ยวเลขสามของคนจีนก็ค่อนข้างเป็นไปในทางที่ดีเช่นกัน
สี่
สี่:เป็นเลขที่ควรหลีกเลี่ยง
เนื่องจากเสียงของ “สี่” และ “ตาย” มีเสียงที่คล้ายกันมาก ผู้คนควรหลีกเลี่ยงเลขนี้ เช่น ที่อยู่ เลขบัตรประชาชน หมายเลขโทรศัพท์ เลขทะเบียนรถ เลขห้องและอื่น ๆ
ห้า
ห้า:เป็นเลขธรรมดา
ในสถานการณ์ที่แตกต่างกัน เลขห้าอาจจะแทนความโชคดี หรืออาจจะตรงข้ามก็ได้ เสียงของ “ห้า” เหมือนกับ “ไม่มี” ความหมายในภาษาจีนของ “ไม่มี” อาจจะมีทั้งไปในทางยกย่องหรือวิจารณ์ไปในทางที่ไม่ดีก็ได้ แต่ทว่าเนื่องจากในวัฒนธรรมจีนในคำว่า “ธาตุทั้งห้า” มีเลขห้าอยู่ เลขห้าจึงมีความหมายที่เกี่ยวข้องกับความโชคดีตลอดมา
หก
หก :เป็นเลขที่จะนำพาโชคดีมาให้
ที่ประเทศจีน เลขหถือว่าเป็นเลขที่จะนำพาโชคดีมาให้ เพราะพ้องสียงกับตัวอักษร “ราบรื่น” ในคำว่า ไหล หรือแสดงความ “ไหลลื่น” ในคำว่า ราบรื่น เวลาที่ผู้คนทำธุรกิจก็จะรู้ว่าเลขหกจะนำพาโชคลาภด้านการเงินมาให้ แต่เลข 666 ในวัฒนธรรมตะวันตกเป็นเลขของปีศาจ ซึ่งในสายตาของชาวจีน เลขหกส่วนมากจะเป็นลางที่ดีในด้านการเงิน
เจ็ด
เจ็ด:อาจจะนำโชคดีมาให้หรืออาจจะไม่ก็ได้
เลขเจ็ดก็เหมือนเลขห้า เป็นเลขกลาง ๆ เสียงของ “เจ็ด” พ้องเสียงกับคำว่า “เริ่ม” นอกจากนี้ก็ยังพ้องเสียงกับคำว่า “ลมหายใจ” ซึ่งก็คือพลังแห่งชีวิต ดังนั้นในความสัมพันธ์ระหว่างผู้คน เลขเจ็ดมักจะเป็นเลขที่ดี แต่เลขนี้ก็อาจจะมีความหมายทางที่ไม่ดีเช่นกัน เพราะเลขเจ็ดก็พ้องเสียงกับตัวอักษรที่แปลว่า “เอาเปรียบ” ในคำว่า โกง
แปด
แปด:เป็นเลขมงคลอย่างมาก
ในวัฒนธรรมจีน เลขแปดเป็นเลขที่นำโชคที่สุด เพราะพ้องเสียงกับคำว่า “เจริญ” เช่น ร่ำรวย มั่งคั่ง ผู้คนจะพยายามใช้เลขแปดให้มากที่สุด เช่นเดียวกับที่พยายามหลีกเลี่ยงเลขสี่ให้มากที่สุดเช่นกัน
เก้า
เก้า:เป็นเลขนำโชค
ในคำว่า “เก้า” พ้องเสียงกับ “ยืนยาว” มีความหมายว่า ตลอดไป ในพิธีแต่งงานและพิธีเฉลิมฉลองต่าง ๆ เลขเก้าโดยทั่วไปมักจะมีความหมายเกี่ยวกับเวลาที่ยืนยาว นอกจากนี้ เลขเก้าในอดีต เป็นตัวเลขที่พระจักพรรดิใช้(ในพระราชวังต้องห้ามมี 9999 ห้องพอดี)

ที่มา :http://www.cim.chinesecio.com/hbcms/f/article/info?id=8b4db2f5a64b4279b47b08b98c557855