Krukay Chinese

เรียนรู้ภาษาจีน เรียนรู้วัฒนธรรม


8.2 ศาสนาพุทธไทย-จีน

วิชัย:น้องชายฉันส่งจดหมายมาให้ เล่าว่าเขาจะไปบวชที่วัดสัปดาห์หน้า ฉันล่ะดีใจกับเขาจริงๆ
หวังเฟย:อะไรกัน เธอยังจะมาดีใจอยู่อีก สิ้นปีนี้น้องชายเธอเขาก็จะแต่งงานแล้วไม่ใช่หรือ ไปบวชอย่างนี้ งานแต่งครั้งนี้ไม่ใช่ว่าจะล่มไปนะ
วิชัย:ไปบวชก็ไม่ได้แปลว่าจะทำให้งานแต่งล่าช้าอะไรนี่ คนจะแต่งงานนี่สิยิ่งควรไปบวช
หวังเฟย:เธอพูดเสียฉันงงไปหมดแล้ว พระที่จีนแต่งงานไม่ได้นะ พระที่ไทยแต่งงานได้อย่างนั้นหรือ
วิชัย:พระน่ะแต่งงานไม่ได้อยู่แล้ว แต่น้องชายฉันเขาจะไปบวชแค่เดือนเดียว สึกออกมาก็แต่งงานได้แล้วล่ะ
หวังเฟย:อ๋อ ไม่นึกเลยว่าที่ไทยบวชกันอย่างนี้ก็ได้ด้วย ต่างจากที่จีนมากเลย ที่จีนน่ะ การบวชเป็นเรื่องที่ทำไปตลอดชีวิต มีแต่คนที่ละแล้วซึ่งทางโลกเท่านั้นถึงเลือกที่จะเดินทางสายนี้ ปุถุชนคนธรรมดาที่ยังมากด้วยกิเลสนั้นไม่มีความกล้าพอที่จะบวชได้หรอก ถึงอยากบวชก็ไม่มีคุณสมบัติเพียงพอที่จะเป็นพระได้อยู่ดี
วิชัย:ประเพณีไทยเป็นอย่างนี้ ผู้ชายควรจะบวชสักครั้งในชีวิต จะบวชหนึ่งสัปดาห์ ครึ่งเดือน สองสามเดือน หรือว่าหนึ่งปีก็แล้วแต่จะตัดสินใจเลย ทั้งนี้ก็เพื่อทดแทนบุญคุณพ่อแม่ นอกจากนี้ยังทำให้เป็นที่ยอมรับนับถือของผู้อื่นอีกด้วย
หวังเฟย:ดูเหมือนว่าฐานะของศาสนาพุทธในสายตาของคนไทยจะสูงส่งมากเลยนะ
วิชัย:ก็เป็นอย่างนั้นจริงๆแหละ ศาสนาพุทธมีประวัติศาสตร์ในประเทศไทยมาหลายร้อยปีแล้ว ปี พ.ศ. ของไทยก็เริ่มนับจากปีที่พระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพานนั่นแหละ ดังนั้นเลยต้องเอาปี ค.ศ. มาบวกเพิ่มเข้าไปอีก 543 ปี
หวังเฟย:คนจีนมักจะไปจุดธูปไหว้พระกันในวันขึ้นปีใหม่ เวลาเจอเรื่องร้ายๆก็จะสวดว่า “อมิตตาพุทธ” ให้พระคุ้มครอง แต่โดยปกติแล้วจะไม่ได้ยุ่งเกี่ยวกับศาสนาพุทธเท่าใดนัก พวกเธอเป็นเมืองพุทธ สภาพการณ์เป็นอย่างไรบ้างล่ะ
วิชัย:คนไทยมากกว่าร้อยละ 90 นับถือศาสนาพุทธ กล่าวได้ว่าเราเกี่ยวข้องกับศาสนาพุทธตลอดทั้งชีวิต ตั้งแต่เด็กเกิด วันเกิด แต่งงาน จนไปถึงขึ้นบ้านใหม่ เปิดกิจการใหม่ คนในครอบครัวเสียชีวิต เป็นต้น ล้วนแต่ต้องเชิญพระสงฆ์มาสวดเพื่อความเป็นสิริมงคลทั้งนั้น หลายคนห้อยหิ้งพระไว้ในบ้าน ใส่บาตรทุกเช้า เวลาเดินผ่านพระสงฆ์ก็ต้องแสดงความเคารพอย่างนอบน้อม เวลาที่วัดมีงานบุญก็จะต้องเตรียมอาหารกับดอกไม้สดไปถวาย แล้วก็ฟังพระเทศน์ด้วย
หวังเฟย:เคร่งศาสนาอะไรอย่างนี้ แล้วพุทธศาสนิกชนไทยที่ไม่ได้บวชนี่ถือศีลเหมือนคนที่ออกบวชไหม
วิชัย:ใช่แล้ว แต่ว่าศีลที่พวกเขาถือนั้นมีแค่ห้าข้อเท่านั้น คือ ไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ลักขโมย ไม่ผิดประเวณี ไม่พูดโกหก และไม่ดื่มสุรา นอกจากนี้ ทุกๆปีคนไทยเชื้อสายจีนยังถือศีลกินเจกันเป็นเวลาเก้าวันด้วยนะ
หวังเฟย:ศาสนาพุทธในประเทศจีนนั้นโดยรวมแล้วต่างจากไทย แต่ว่าศาสนาพุทธในจีนมีประวัติศาสตร์มากว่าสองพันปีแล้ว จึงได้หลอมรวมเข้ากับลัทธิขงจื่อและลัทธิเต๋าจนกลายเป็นวัฒนธรรมกระแสหลักของจีนไปเรียบร้อยแล้ว
วิชัย:ใช่สิ ศาสนาอยู่ในสังคมยาวนานกว่าพันปี ย่อมต้องเกี่ยวข้องกับวิถีชีวิต ความคิดความเชื่อของคนในสังคมนั้นอย่างแน่นแฟ้นแน่ นอกจากนี้ยังจะมีคุณค่าต่อสังคมนั้นอีกแน่นอน
หวังเฟย: คนไทยไปวัดทำบุญตักบาตรกันตั้งแต่เช้าตรู่เลยหรือ แล้วถวายเงินได้ไหม
วิชัย:ปกติแล้วพระจะเป็นผู้ออกมาบิณฑบาต ฆราวาสจะใส่บาตรด้วยอาหารอย่างเดียว ไม่ใส่บาตรด้วยเงิน พระไทยจะแต่งกายและประพฤติตนตามแบบองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าอย่างเคร่งครัด โดยจะสวมจีวรสีเหลือง เดินบิณฑบาตเท้าเปล่า และจะไม่ทำอาหารเอง แต่จะถือบาตรออกไปบิณฑบาต ฆราวาสถวายอะไรก็จะรับประทานสิ่งนั้น แต่จะไม่รับประทานสิ่งใดเมื่อเลยเที่ยงไปแล้ว
หวังเฟย:ไม่ค่อยเหมือนที่จีนเลยนะ วัดจีนหลายแห่งตั้งอยู่บนภูเขาที่ห่างไกล โดยปกติแล้วฆราวาสจะไปน้อย พระเลยต้องลงมือทำอาหารและปลูกผักเอง ฆราวาสจะถวายข้าว น้ำมัน หรือเงินก็ได้แล้วแต่ศรัทธา แต่ทั้งนี้พระจะต้องรับประทานอาหารเจอย่างเคร่งครัด
วิชัย:ตามที่ฉันเข้าใจ ศาสนาพุทธที่เผยแพร่เข้ามาในจีน ทิเบต และญี่ปุ่นนั้นได้ผสมรวมกับสภาพการณ์ในปัจจุบันและเปลี่ยนแปลงไปบ้างแล้ว ในฤดูหนาว ทางเหนือของจีนหนาวกว่าไทยมาก หากพระเปลือยเท้าเปล่าอาจล้มป่วยได้ ดังนั้นจึงต้องสวมรองเท้าไว้
หวังเฟย:พระไตรปิฎกของจีนกับไทยก็ต่างกันนะ พระไตรปิฎกของไทยนั้นส่งมาจากอินเดียโดยผ่านทางศรีลังกา เป็นคัมภีร์ดั้งเดิมของศาสนาพุทธที่ค่อนข้างสมบูรณ์ที่บันทึกด้วยภาษาบาลี
วิชัย:ใช่ พระไตรปิฎกจีนส่วนใหญ่แล้วแปลจากภาษาสันสกฤต พระไตรปิฎกที่บันทึกด้วยภาษาสันสกฤตในอินเดียได้หายสาบสูญไปแล้วจำนวนมาก แต่เนื้อหาภายในนั้นยังคงอยู่สืบมาด้วยพระไตรปิฎกฉบับแปลจีนและฉบับแปลทิเบต
หวังเฟย:เห็นเขาว่าโดยทั่วไปแล้ว วัดในไทยจะประดิษฐานแต่พระพุทธรูปของพระศรีศากยมุนี ไม่ประดิษฐานพระพุทธรูปของพระโพธิสัตว์องค์อื่น จริงหรือเปล่า
วิชัย:น่าจะใช่นะ ผมเห็นวัดไทยส่วนใหญ่มีแค่องค์พระศรีศากยมุนี ไม่มีพระโพธิสัตว์องค์อื่นที่คนจีนนับถือกันอย่างพระอมิตาภพุทธเจ้า พระศรีอาริยเมตไตรย เป็นต้น คนไทยเชื่อว่าผลสูงสุดของการบำเพ็ญบุญคือได้บรรลุเป็นพระอรหันต์
หวังเฟย:มิน่าล่ะ ในวัดไทยถึงแทบไม่พบรูปเคารพเจ้าแม่กวนอิมเลย นอกจากเจ้าแม่กวนอิมแล้ว รูปเคารพของพระโพธิสัตว์องค์อื่นที่คนจีนนับถือกันอย่างพระมัญชุศรีมหาโพธิสัตว์และพระสมันตภัทรมหาโพธิสัตว์ก็พบได้น้อยมาก เธอว่าทำไมทั้งที่เป็นศาสนาพุทธเหมือนกัน แต่กลับต่างกันได้ขนาดนี้
วิชัย:เพราะว่าหลังจากที่พระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพานแล้วศาสนาพุทธก็แตกเป็นหลายนิกาย ที่เผยแพร่ไปยังศรีลังกา ไทย พม่า กัมพูชา และลาว คือ ศาสนาพุทธนิกายหินยาน ที่เผยแพร่ไปยังจีน ทิเบต และญี่ปุ่น คือ ศาสนาพุทธนิกายมหายาน เมื่อเปรียบเทียบกันดูแล้ว หลักคำสอนกับศีลของศาสนาพุทธนิกายหินยานนั้นเคร่งครัดสอดคล้องกับเจตนารมย์ของพระศรีศากยมุนีมากกว่า พระไตรปิฎกและคณะสงฆ์ของนิกายนี้ก็ไม่ค่อยแตกต่างจากในสมัยพระศรีศากยมุนีมากนัก แต่ศาสนาพุทธนิกายมหายานนั้นกลับหลอมรวมเข้ากับวิถีชีวิตทั่วไปตามแบบวัฒนธรรมจีนไปแล้ว ถึงแม้คำสอนของศาสนาพุทธนิกายหินยานกับศาสนาพุทธนิกายมหายานจะแตกต่างกันไม่น้อย แต่ก็ล้วนศรัทธาในพระศรีศากยมุนี ดังนั้นจึงนับว่าเป็นศาสนาพุทธ
หวังเฟย:ฉันยังได้ยินมาอีกนะว่าที่ไทยมีแต่ภิกษุ ไม่มีภิกษุณี คำพูดนี้เชื่อได้ไหมเนี่ย
วิชัย:เป็นความจริงนะ ภิกษุณีไม่ได้สืบทอดเข้ามาในไทยตั้งแต่แรกแล้ว เพราะว่าหมดไปตั้งแต่ในศรีลังกาในเวลาต่อมาแล้วล่ะ